Oct 012012
 

Oh yeah. Modernist Yiddish poetry. I went there. Ask yourself one question, schmuck: do you feel mazldik?

(This is one of my favorite poems.)

A. Leyeles (1889 – 1966)
The God of Israel

The God of Israel is not rich.
I’ve seen the Sistine Chapel,
The Notre Dame, the Cologne Cathedral.
There, the eye’s pleased, it can see something regal.

The God of Israel is cheap.
He won’t fill his museums with statues,
With paintings, altars, and thrones,
Purple robes, three-tiered crowns,
He won’t live in a palace.
The Jewish museum has few occupants.

A Chanukah lamp, an ark curtain, a scroll,
A spice box, a tefillin case, a Torah pointer,
A menorah, a Torah crown, circumcision utensils,
And from a far, fargone time, a hand-written text.
Another manuscript and another manuscript,
Enwrapped, entwined, and coupled together,
Letters in love with letters.

What does the God of Israel will?
What does the God of Israel demand?
The God of Israel is a just demander.
The God of Israel is a strict demander.
The God of Israel is a stingy demander:
Seek alone, learn alone, abide alone –
For your honor, and also my own.

Once in grayening-gray ancient past,
Down a mountain and into a valley he cast
Two great handfuls bursting with letters,
Scattered every which way, all over the earth.
They sparkled with speech, burned with expressions,
And ever since –
For thousands of years now they’ve been sought,
For thousands of years now they’ve been collected,
For thousands of years now they’ve been expounded,
And after it all, there’s no answer in reach
To the letters, the expressions, the speech.

Another manuscript and another manuscript,
Enwrapped, entwined, and coupled together –
Letters in love with letters.

א. לעיעלעס
דער גאָט פון ישֹראל

 
דער גאָט פון ישֹראל איז נישט רײַך.
כ׳האָב געזען די סיסטינער קאַפּליצע,
די נאָטר-דאַם, דעם דאָם פון קעלן.
ס׳איז דאָ דאָס אױג צו לאָבן, צו געפלען.
 
דער גאָט פון ישראל איז קאַרג.
ער װיל נישט אָנפילן זײַן מוזײ מיט סטאַטוען,
מיט געמעלן, אַלטאַרן, טראָג-שטולן,
פּורפּורנע קלײדער, דרײַ-גאָרנדיקע קרױנען,
ער װיל אין קײן פאַלײען נישט װױנען.
דער ײִדישער מוזײ האָט װינציק פּאַרשױנען.
 
אַ חנוכּה-לעמפּל, אַ פּרוכת, אַ מגילה,
אַ בשֹמים-ביקסל, אַ תּפילין-זעקל, אַ יד,
אַ מנורה, כּתר-תּורה, מכשירים פאַר מילה,
און אַ פאַרצײַטיקער, פאַר-פאַרצײַטיקער כּתב-יד.
נאָך אַ מאַנוסקריפּט און נאָך אַ מאַנוסקריפּט,
געװיקלט, געבונדן, פאַרקניפּט,
אותיות אין אותיות פאַרליבט.
 
װאָס װיל דער גאָט פון ישֹראל?
וואָס מאָנט דער גאָט פון ישֹראל?
דער גאָט פון ישֹראל איז אַ גערעכטער מאָנער.
דער גאָט פון ישֹראל איז אַ שטרענגער מאָנער.
דער גאָט פון ישֹראל איז אַ קאַרגער מאָנער:
זוך אַלײן, פאָרש אַלײן, לײַד אַלײן –
פאַר דײַן און פאַר מײַן אײגענעם האָנער.
 
האָט ער גענומען אין אַ גרױ-גרױען אַמאָל,
און פון אַ באַרג-אַראָפּ אין אַ טאָל,
געװאָרפן צװײ הױפנס אותיות,
זײ צעשאָטן איבער די וועגן פון דער ערד.
זײ האָבן געפינקלט מיט רײד, מיט מימראָס געפלעמלט,
און פון דעמאָלט –
שױן טױזנטער יאָרן װי מען זוכט זײ,
שױן טױזנטער יאָרן װי מען קלײַבט זײ,
שױן טױזנטער יאָרן װי מען טײַטשט זײ,
און נאָך אַלץ נישטאָ קײן באַשײד,
פאַר די אותיות, פאַר די מימראָס, פאַר די רײד.
 
נאָך אַ מאַנוסקריפּט און נאָך אַ מאַנוסקריפּט,
געװיקלט, געבונדן, פאַרקניפּט –
אותיות אין אותיות פאַרליבט.
י

Transliteration/תעתיק:

Der Got fun Yisróel iz nisht raykh.
Khob gezén di Sistíner Kaplítse,
Di Nótre-Dam, dem Dom fun Keln.
Siz do dos oyg tsu lóbn, tsu gefélen.

Der Got fun Yisróel iz karg.
Er vil nisht ónfiln zayn muzéy mit statúen,
Mit gemélen, altárn, trog-shtúln,
Purpúrne kléyder, dray-górndike króynen,
Er vil in keyn paléyen nisht vóynen.
Der Yídisher muzéi hot víntsik parshóynen.

A Khánuke-lémpel, a paróykhes, a megílo,
A besómim-bíksel, a tefílin-zékel, a yod,
A menóyre, késer-Tóyre, makhshírim far mílo,
Un a fartsáytiker, far-fartsáytiker ksov-yod.
Nokh a manuskrípt un nokh a manuskrípt,
Gevíklt, gebúnden, farknípt,
Óysyes in óysyes farlíbt.

Vos vil der Got fun Yisróel?
Vos mont der Got fun Yisróel?
Der Got fun Yisróel iz a gerékhter móner.
Der Got fun Yisróel iz a shtrénger móner.
Der Got fun Yisróel iz a kárger móner:
Zukh aléyn, forsh aléyn, layd aléyn –
Far dayn un far mayn éigenem hóner.

Hot er genúmen in a groy-gróyen amól
Un fun a barg-aróp in a tol,
Gevórfen tsvey hóyfns óysyes,
Zey tseshótn íber di végn fun der erd.
Zey hóbm gefínklt mit reyd, mit mímros geflémelt,
Un fun démolt –
Shoyn tóyznter yorn vi men zukht zey,
Shoyn tóyznter yorn vi men klaybt zey,
Shoyn tóyznter yorn vi men taytsht zey,
Un nokh altz nishtó keyn bashéyd,
Far di óysyes, far fi mímros, far di reyd.

Nokh a manuskrípt un nokh a manuskrípt,
Gevíklt, gebúnden, farknípt –
Óysyes in óysyes farlíbt.

 Leave a Reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

(required)

(required)

Are you a Russian spam robot? Prove it: *